atzapar. 1) iz. Hainbat animaliaren gako-azkazalez hornitutako esku edo oina.
atzapar. 2) iz. Gizakiaren eskua, gutxiespenezko edo zabarkeria-adierazpeneko zentzuan, gehienetan.
Atzaparrez emandako kolpeari eta haren ondorioz egindako urratuari atzaparkada deitzen zaio, eta atzaparrak dituenari atzapardun. Atzapar-kolpeka dabilena atzaparka ari da, atzapar eginez edo atzaparka eginez. Atzapar handiari deitzen zaio atzapartzarra, atzaparka egiten duenari atzaparkaria edo atzaparkina, eta atzapar handiak dituenari atzapartsu edo atzapardun. Atzaparrez jo eta kolpearen ondorioz urratuak egin atzaparka egitea da. Zerbait atzeman edo atzitu adierazteko esamolde hauek erabiltzen dira: (zerbaiti) atzaparra egotzi, (zerbaiti) atzaparra ezarri edo atzaparra gainean jarri (zerbaiti). Horrela, dendara sartu eta alkandora dotore bati atzaparra jarri zion gainean diogunean, esan nahi dugu alkandora lapurtu egin zuela (bere zentzu zuzenean ere izan daiteke, jakina, esan nahi baita eskua gainean jarri ziola alkandorari, besterik gabe). Lana gogor egin duenari esaten zaio atzaparrak astindu dituela, eta eskuak garbi dituenari, ondratua denari, atzaparrak garbi dituela. Haserretzea, edo eraso egiteko prestatzea atzaparrak kako bihurtzea da. Norbaiten edo zerbaiten eraginpetik ihes egiteari (norbaiten) atzaparretatik ihes egin esaten zaio, baita kalte bat saihesteari ere. Zerbait edo norbait ustez kontrolpean egon eta ezustean oker ateratzeari esaten zaio (aukera-edo) atzaparretatik ihes joan. Azkonarraren atzaparra kutun preziatua izan ohi zen, eta azkonarraren atzapartxoa ekartzea deitzen zaio opari on bat egiteari, batez ere ume batekin edo kariñozko hizkeran ari garela. Norbait mihiz lan kontari aritu, baina lan gutxi eginez dabilenari mingaina lijero eta atzaparra nagi dabilela esaten zaio, eta egonezin batean dagoenari sagua katu(aren) atzaparren aurrean baino urduriago dagoela.